Tortikolis, başın ve boynun bir tarafa eğilmesi ve çene ucunun karşı tarafa dönmesi ile karakterize bir durumdur. Hem doğumsal (konjenital) hem de sonradan edinilmiş (akkiz) olabilir.
Türleri ve Nedenleri
- Konjenital Musküler Tortikolis
- En sık görülen tiptir.
- Genellikle sternokleidomastoid (SCM) kasının doğum travması veya rahim içindeki pozisyon nedeniyle kısalması sonucu gelişir.
- Boyunda kitle (fibrotik sertlik) fark edilebilir.
- Edinsel (Sonradan) Tortikolis
- Travma, enfeksiyon, tümör, görme bozuklukları, sinir sistemi hastalıkları veya yanlış duruş alışkanlıkları sonucu ortaya çıkabilir.
- Spazmodik tortikolis (servikal distoni): Boyun kaslarının istemsiz kasılması ile gelişen nörolojik bir durumdur.
Belirtiler
- Başın sürekli bir tarafa eğilmesi
- Çenenin karşı yöne dönmesi
- Boyunda hareket kısıtlılığı
- Uzun dönemde yüz ve kafatasında şekil bozuklukları (asimetri) gelişebilir
- Bebeklerde huzursuzluk, başını tek yöne yatırma eğilimi
Tanı
- Fizik muayene ile kolayca anlaşılır.
- Gerekirse ultrason, röntgen veya MRI ile kas, omurga ve sinir sistemi değerlendirilir.
Tedavi
- Konservatif (İlk Basamak)
- Fizik tedavi ve egzersizler: Kasın gerilmesi ve esnetilmesi.
- Aileye pozisyonlama eğitimi: Bebeğin yüzünü problemli tarafa çevirmeye teşvik etme.
- Masaj uygulamaları.
- Cerrahi Tedavi
- Egzersiz ve fizik tedaviye rağmen 1 yaşından sonra düzelme olmayan vakalarda uygulanır.
- SCM kasının gevşetilmesi veya uzatılması yapılır.
- Edinsel Tortikolis Tedavisi
- Nedene yönelik tedavi yapılır.
- Enfeksiyon, görme kusuru veya nörolojik hastalık varsa bunlara yönelik yaklaşılır.
- Spazmodik tortikolis’te Botulinum toksin (Botox) enjeksiyonu ve ilaç tedavileri uygulanabilir.
Sonuç
- Bebeklikte erken tanı ve fizik tedavi ile büyük oranda düzelme sağlanır.
- Tedavi edilmezse yüz ve kafa asimetrisi, omurga eğrilikleri ve kalıcı boyun hareket kısıtlılığı gelişebilir.
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji