Serebral palsi (CP), doğum öncesi, doğum sırasında veya erken çocukluk döneminde beyindeki motor kontrol bölgelerinin hasar görmesi sonucu ortaya çıkan kalıcı hareket ve duruş bozuklukları ile karakterize nörolojik bir durumdur. Kas spazmları, kas zayıflığı ve deformiteler CP’nin temel özelliklerindendir.
Nedenleri
- Doğum öncesi faktörler: Beyin gelişim bozuklukları, enfeksiyonlar, genetik faktörler
- Doğum sırasında: Oksijen yetersizliği, travmatik doğum, prematürite
- Doğum sonrası: Beyin enfeksiyonları (menenjit, ensefalit), travma
Belirtiler
- Kaslarda spastisite (aşırı kas gerginliği) veya hipotoni (kas zayıflığı)
- Kaslarda ve eklemlerde deformiteler (örn. fleksiyon kontraktürleri, eklem deformiteleri)
- Denge ve koordinasyon bozuklukları
- Yürüme güçlüğü veya topallama
- İnce motor becerilerde kısıtlılık (el ve parmak fonksiyonları)
- Bazı vakalarda konuşma, görme ve bilişsel problemlere eşlik edebilir
CP Türleri
- Spastik CP – En sık görülen tip; kaslarda sertlik ve refleks artışı
- Ataksik CP – Denge ve koordinasyon bozukluğu
- Diskinetik CP – İstem dışı hareketler
- Mix Tip – Birden fazla tipin kombinasyonu
Tanı
- Fizik muayene: Kas tonusu, refleksler ve hareket paternleri incelenir
- Nörolojik değerlendirme
- Görüntüleme yöntemleri (MRI, CT): Beyin yapısını ve lezyonları gösterir
- Fonksiyonel değerlendirme: GMFCS (Gross Motor Function Classification System) gibi ölçeklerle motor yetenekler sınıflandırılır
Tedavi
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Kas esnekliği ve güç kazandırma
- Yürüme ve günlük yaşam aktivitelerinin desteklenmesi
- Medikal tedavi
- Kas gevşeticiler: Baclofen, diazepam
- Botulinum toksin (Botox) enjeksiyonları: Spastik kasları rahatlatır
- Cerrahi müdahale
- Tendon veya kas uzatma ameliyatları: Kas kontraktürlerini düzeltmek için
- Ortopedik cerrahi: Kemik deformitelerini düzeltmek ve fonksiyonu artırmak
- Ortez ve destek cihazları
- Ayak bileği ve diz destekleri, yürüme yardımcıları
Sonuç
- Serebral palsi tedavi edilemez ancak çok yönlü rehabilitasyon ve cerrahi müdahalelerle çocukların hareket kabiliyeti ve yaşam kalitesi artırılabilir.
- Erken tanı ve düzenli takip, deformite ve spastisiteye bağlı komplikasyonları azaltır.
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji