Patella Stabilizasyonu – Detaylı Bilgi
Patella stabilizasyonu, diz kapağı kemiği (patella) yerinden çıktığında veya sürekli yerinden çıkma (luksasyon) riski olduğunda uygulanan cerrahi veya cerrahi dışı tedavi yöntemlerini kapsar. Amaç, patellanın diz eklemi üzerindeki normal pozisyonunu koruyarak ağrıyı azaltmak ve fonksiyonu artırmaktır.
🔍 Patella Anatomisi ve Fonksiyonu
Patella, dizin ön kısmında yer alan küçük kemiktir ve uyluk kemiği (femur) üzerindeki oluğun (trochlear groove) içinde hareket eder. Diz bükülürken ve düzleşirken patellanın doğru şekilde bu oluğun içinde kalması önemlidir.
🚨 Patella İnstabilitesi Nedir?
Patellanın bu oluğun dışına çıkması (genellikle dış yana doğru) instabilite olarak adlandırılır. Bu durum:
-
Travmatik çıkık (ilk kez bir travma sonrası olur)
-
Kronik instabilite (tekrarlayan çıkıklar, gevşek bağlar vb.) şeklinde olabilir.
📋 Nedenleri
-
Anatomik yapı bozuklukları (trochlear displazi, yüksek patella – patella alta)
-
Diz çevresi bağların gevşekliği
-
Kas dengesizlikleri
-
Ailevi yatkınlık
-
Travma veya ani dönme hareketleri
⚠️ Belirtiler
-
Dizde kayma hissi
-
Şişlik ve ağrı
-
Hareketle çıtırtı sesi
-
Zayıflık, güvensizlik hissi
-
Tekrarlayan diz kapağı çıkıkları
🧪 Tanı Yöntemleri
-
Fizik muayene (patella çıkıklığı testi)
-
Röntgen (patella yüksekliği, hizalanma)
-
MRI (bağ yaralanmaları, kıkırdak hasarı)
-
BT (Tomografi) (kemik yapı değerlendirmesi)
🛠️ Tedavi Seçenekleri
1. Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi
-
İlk çıkıkta, genellikle cerrahi gerekmez.
-
İmmobilizasyon (atel, dizlik)
-
Fizik tedavi: Kuadriseps güçlendirme, denge egzersizleri
-
Spor aktivitelerinden uzak durma
-
Buz ve ağrı kesiciler
2. Cerrahi Tedavi (Patella Stabilizasyon Ameliyatları)
Cerrahi, tekrarlayan çıkıklar veya yapısal sorunlar varsa tercih edilir.
👇 Başlıca Cerrahi Teknikler:
-
MPFL Rekonstrüksiyonu (Medial Patellofemoral Ligament)
Patellanın iç yan bağının yeniden yapılması (genellikle hamstring tendon greftiyle) -
Lateral Retinaküler Gevşetme
Patellayı dışa çeken bağların gevşetilmesi -
Tibial Tuberkül Transferi (Fulkerson osteotomisi)
Patellayı yukarıdan aşağıya veya içe doğru yönlendirmek için kaval kemiğinde kesme ve yeniden yerleştirme -
Trochleoplasti
Femurda patellanın oturduğu oluğun şekillendirilmesi (ciddi kemik deformitelerinde)
⏳ İyileşme Süreci
-
Cerrahi sonrası 4–6 hafta arasında atel veya dizlik kullanımı gerekebilir.
-
2–3 ayda kontrollü fizik tedavi ile diz gücü ve esnekliği kazandırılır.
-
Spor dönüşü genellikle 4–6 aydan önce önerilmez.
🔄 Komplikasyonlar
-
Tekrar çıkık riski (özellikle konservatif tedavide)
-
Enfeksiyon (cerrahi sonrası)
-
Sertlik veya hareket kısıtlılığı
-
Kıkırdak hasarı (ileride artrite yol açabilir)
✅ Sonuç
Doğru tanı ve kişiye özel tedavi ile patella instabilitesi başarılı şekilde tedavi edilebilir. MPFL rekonstrüksiyonu gibi cerrahi yöntemler, tekrarlayan çıkıkların engellenmesinde oldukça etkilidir.