Kırık ve çıkıklar, iskelet sistemini ilgilendiren ciddi ortopedik travmalardır. Yapılacak doğru ilk yardım, hem ağrıyı azaltır hem de kalıcı sakatlıkların önüne geçebilir.
🔹 Kırıklarda İlk Yardım
Kırık Belirtileri:
- Şiddetli ağrı
- Şişlik, morarma
- Şekil bozukluğu
- Hareket kısıtlılığı
- Kırık uçlarının anormal hareketi
İlk Yardım:
- Hareketsiz hale getirme (immobilizasyon):
- Kırık şüphesi olan bölge oynatılmadan sabitlenmeli
- Atel (tahta, karton, dergi, sert cisim) ile tespit edilmeli
- Sabitleme yapılırken kırık bölgenin üstündeki ve altındaki eklem mutlaka sabitlenmeli
- Açık kırıklarda:
- Kemik ucu dışarı çıktıysa yerine sokmaya çalışılmamalı
- Steril bir bezle üzeri kapatılmalı
- Soğuk uygulama:
- Şişlik ve kanamayı azaltmak için buz torbası (direk cilde değmeden) uygulanabilir
- Kanama varsa:
- Bası ile kontrol edilmeli, gerekirse turnike uygulanabilir
- Taşıma:
- Hasta mümkünse sedye ile taşınmalı, kırık bölge sabitlenmeden hareket ettirilmemeli
🔹 Çıkıklarda İlk Yardım
Çıkık Belirtileri:
- Şiddetli ağrı
- Eklemde belirgin şekil bozukluğu
- Eklem hareketlerinin tamamen kaybolması
- Şişlik ve morarma
İlk Yardım:
- Asla yerine oturtmaya çalışılmamalıdır.
- Eklem bulunduğu pozisyonda sabitlenmeli (zorla düzeltmeye çalışılmamalı).
- Uygun atel veya bandaj ile sabitlenebilir.
- Şişliği azaltmak için soğuk uygulama yapılabilir.
- Acil tıbbi müdahale için en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır.
🔹 Yapılmaması Gerekenler
- Kırık veya çıkık bölgesini zorla düzeltmek
- Bilinçsiz masaj yapmak
- Açık kırıklarda kemiği içeri itmek
- Sıcak uygulama yapmak
- Gereksiz yere hastayı hareket ettirmek
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji