Aşil tendonu, baldır kaslarını (gastroknemius ve soleus) topuk kemiğine (kalkaneus) bağlayan, vücudun en kalın ve güçlü tendonudur. Yürüme, koşma, zıplama gibi aktivitelerde çok önemli rol oynar.
Yaralanma Türleri
- Tendinit / Tendinopati
- Aşil tendonunda zorlanmaya bağlı iltihap ve dejenerasyon.
- Genellikle sporcularda, yoğun egzersiz yapanlarda görülür.
- Parsiyel Yırtık
- Tendonun bir kısmında lif kopmaları olur.
- Daha çok ani zorlanmalarda gelişir.
- Tam Yırtık (Ruptür)
- Tendon tamamen kopar.
- Genellikle ani koşu, sıçrama veya topa vurma sırasında, “bacağın arkasından taş atılmış hissi” ile ortaya çıkar.
Risk Faktörleri
- Orta yaş erkeklerde daha sık
- Futbol, basketbol, tenis gibi ani dur-kalklı sporlar
- Yeterli ısınma yapmadan egzersiz
- Kortizon enjeksiyonları
- Florokinolon grubu antibiyotikler
- Düz tabanlık veya aşırı kavisli ayak yapısı
Belirtiler
- Baldır arkasında ani, şiddetli ağrı
- Kopma sırasında “çıt / patlama” hissi
- Yürüme ve parmak ucuna kalkmada güçlük
- Topuk çevresinde şişlik ve morarma
- Muayenede Thompson testi (baldır sıkıldığında ayak bileği hareket etmiyorsa kopma vardır)
Tanı
- Fizik muayene bulguları çoğu zaman yeterlidir.
- Emin olunamayan durumlarda Ultrason veya MRG ile tendon bütünlüğü değerlendirilir.
Tedavi
- Konservatif (Cerrahi Olmayan)
- Özellikle yaşlı, düşük aktivite düzeyindeki hastalarda tercih edilir.
- Alçı veya özel yürüme botu ile ayak bileği yaklaşık 20° plantar fleksiyon (aşağıya bükük) pozisyonda 6-8 hafta sabitlenir.
- Sonrasında fizik tedavi ile kas güçlendirme yapılır.
- Cerrahi Tedavi
- Genç, aktif, spor yapan hastalarda tercih edilir.
- Kopmuş tendon uçları karşı karşıya getirilip dikilir.
- Açık cerrahi veya minimal invaziv (küçük kesi) yöntemleri vardır.
- Ameliyat sonrası alçı/ortez ve rehabilitasyon gerekir.
👉 Cerrahi tedavide yeniden kopma riski daha düşüktür, ancak enfeksiyon ve yara iyileşme sorunları görülebilir.
Rehabilitasyon ve Prognoz
- Tedavi sonrası mutlaka fizik tedavi ve rehabilitasyon gerekir.
- Ortalama 4-6 ayda günlük aktivitelere, 9-12 ayda spora dönüş sağlanır.
- Erken ve uygun tedavi yapılmazsa, kalıcı fonksiyon kaybı gelişebilir.
✅ Sonuç: Aşil tendonu yaralanmaları, özellikle aktif bireylerde ciddi fonksiyon kaybına yol açabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, hastanın spora ve günlük yaşama dönüşünde kritik öneme sahiptir.
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji