Diyabetik ayak, uzun süreli diyabet hastalarında görülen, ayaklarda damar, sinir ve deri dokusunu etkileyen komplikasyonların genel adıdır. Kontrolsüz kan şekeri, bu bölgede yaralanma ve enfeksiyon riskini artırır.
Nedenleri
- Periferik nöropati (sinir hasarı)
- Ayakta his kaybına neden olur.
- Yaralanmalar fark edilmez ve enfeksiyon riski artar.
- Periferik arter hastalığı (damar yetmezliği)
- Ayağa yeterli kan gelmez, iyileşme gecikir.
- Soğukluk, renk değişikliği, yaraların geç iyileşmesi görülür.
- Enfeksiyon ve deformiteler
- Ayak parmaklarında çekiç parmak, halluks valgus gibi deformiteler
- Mantar ve bakteriyel enfeksiyonlar
Belirtiler
- Ayakta his kaybı veya karıncalanma
- Yaraların yavaş iyileşmesi
- Şişlik, kızarıklık, akıntı
- Ayak derisinde çatlak, nasır veya mantar
- İleri vakalarda gangren
Tanı
- Klinik muayene: Ayak deformiteleri, yara ve enfeksiyon kontrolü
- Sinir testi (monofilament testi)
- Doppler ultrason / Anjiyografi: Damar akışı değerlendirilir
- Kan şekeri ve HbA1c ölçümleri
Tedavi
- Kan şekeri kontrolü
- Diyabet yönetimi komplikasyon riskini azaltır.
- Yara bakımı ve enfeksiyon kontrolü
- Düzenli pansuman
- Antibiyotik tedavisi gerekebilir
- Ortopedik destekler
- Uygun ayakkabı ve tabanlık
- Basıncı azaltıcı ortopedik cihazlar
- Cerrahi müdahale
- Yaraların ilerlemesi, enfeksiyon veya gangren durumunda
- Debridman (ölü dokunun temizlenmesi)
- Parça veya amputasyon gerekebilir
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Kan akışını artırıcı hareketler
- Denge ve yürüyüş egzersizleri
Önlem
- Ayakların günlük kontrolü ve hijyeni
- Ayakkabıların uygunluğu ve temizliği
- Tırnak ve nasır bakımının düzenli yapılması
- Sigara ve fazla kilo kontrolü
✅ Sonuç: Diyabetik ayak, ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erken tanı, düzenli kontrol ve uygun tedavi ile amputasyon riski azaltılabilir ve yaşam kalitesi korunabilir.
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji