Ayak bileği bağ yaralanmaları, günlük yaşamda en sık görülen ortopedik travmalardan biridir. Özellikle sporcularda, düşme ya da burkulma sonrası ortaya çıkar.
Nedenleri
- Spor aktiviteleri sırasında ani yön değiştirme
- Atlama veya sıçrama sonrası dengesiz basma
- Kayma, düşme veya burkulma
- Yüksek topuklu ayakkabı kullanımı
Anatomik Bilgi
Ayak bileğinde en sık yaralanan bağ, ön talofibular bağ (ATFL)’dır. Bunun dışında:
- Kalkaneofibular bağ (CFL)
- Arka talofibular bağ (PTFL)
da yaralanabilir.
Belirtiler
- Ani başlayan şiddetli ağrı
- Şişlik ve morarma
- Üzerine basmada güçlük
- Eklemde instabilite (boşluk hissi)
Derecelendirme
- 1. Derece (hafif burkulma): Bağlarda gerilme vardır, kısmen ağrı ve hafif şişlik olur.
- 2. Derece (parsiyel yırtık): Belirgin şişlik, morarma ve yürürken ağrı.
- 3. Derece (tam yırtık): Şiddetli ağrı, yaygın ödem, üzerine basamama, instabilite.
Tanı
- Klinik muayene (ön çekmece testi, talar tilt testi)
- Röntgen (kırık var mı diye)
- Manyetik Rezonans (MR) → bağ yırtığının derecesini belirlemede en değerli yöntem
Tedavi
- Akut dönemde (ilk 48-72 saat):
- RICE protokolü (Rest, Ice, Compression, Elevation → istirahat, buz, kompresyon, elevasyon)
- Destekleyici bandaj / atel
- Hafif – Orta dereceli yaralanmalarda:
- Kısa süreli istirahat
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon (denge ve kas güçlendirme egzersizleri)
- Ayak bileği stabilizasyonu için özel ortezler
- Ciddi yırtıklarda (3. derece):
- Uzun süreli atel veya alçı
- Fizik tedavi sonrası iyileşme sağlanmazsa → cerrahi bağ tamiri veya rekonstrüksiyonu
Önlem
- Spor öncesi ısınma ve germe egzersizleri
- Uygun ayakkabı seçimi
- Ayak bileğini güçlendiren egzersizler
- Tekrarlayan burkulmalarda ortez kullanımı
✅ Sonuç: Çoğu ayak bileği bağ yaralanması ameliyatsız tedavi edilebilir. Ancak, özellikle tekrarlayan burkulmalar ve kronik instabilite gelişirse cerrahi tedavi gerekebilir.
Op.Dr.Mehmet Vakıf KESKİNBIÇKI El Cerrahisi – Ortopedi ve Travmatoloji